Niet ziek, wel beter: terugblik op een eerste editie vol inzichten

Vandaag kijken we met veel energie terug op het 'Niet ziek, wel beter' event in het Erasmus MC. Wat ons het meest raakte, was niet alleen de inhoud, maar de beweging. Iedereen erkent dat we toe zijn aan een fundamenteel andere kijk op gezondheid en verzuim. Weg van reactief handelen, naar echte preventie. Niet wachten tot iemand uitvalt, maar investeren in vitaliteit, data en gedragsverandering — vóórdat het misgaat.

De openheid, de gesprekken en de bereidheid om samen te bouwen aan oplossingen geven vertrouwen. Dit is geen toekomstbeeld meer. Dit is iets wat we nú kunnen en moeten doen. Voor ons persoonlijk bevestigt dit waarom we met Smart Health doen wat we doen. Omdat iedereen recht heeft op een gezonde, duurzame werkomgeving. Omdat organisaties beter presteren als mensen beter in hun vel zitten. En omdat stilzitten geen optie meer is.

Dank aan de bevlogen sprekers, scherpzinnige moderator Carmen van Vilsteren en iedereen die erbij was. En voor wie er niet bij kon zijn: dit is het moment om aan te haken.

'Niet ziek, wel beter' start bij een overtuiging: verzuim wordt nog te vaak geaccepteerd als iets wat erbij hoort. Dat is niet alleen achterhaald — het is onnodig. Want we grijpen te laat in, terwijl de signalen er allang zijn. Tijdens de eerste editie van 'Niet ziek, wel beter' pleitten we voor een fundamenteel andere aanpak: preventie als norm, data als kompas en échte aandacht als basis.

Raymond van Hattem, HR-directeur Erasmus MC, opende met een concreet voorbeeld van hoe dat eruitziet in de praktijk. In het Erasmus MC betekent dit een gezond menu, sportevents en aandacht op individueel niveau. Goed werkgeverschap vraagt om begrip, en nodigt medewerkers uit om zich uit te spreken over klachten en problemen.

Brankele Frank, neurobioloog en auteur, nam ons mee in de werking van stress. Iedereen ervaart het: van werk of privé. Stress is gezond en motiverend, zolang de opwinding in balans blijft. Maar moet er te veel gepresteerd worden en loopt de druk op, dan slaat het om. Kortdurende stress is prima, maar wie te lang in chronische stress verkeert, raakt uitgeput. Mensen zijn van nature veerkrachtig, maar niet als de klappen van alle kanten komen. Een burn-out voorkom je niet met een mindfulnesstraining alleen. Het vraagt om echte autonomie in je werk, en iets verrassend eenvoudigs: met zijn allen meer de natuur in. Samen leren pauze te nemen van de 24-uurseconomie.

Arianne van Koppen, Innovator Scientist bij TNO, richtte de schijnwerper op vrouwengezondheid. Meer dan de helft van de vrouwelijke medewerkers ervaart hormoon-gerelateerde klachten, en twee derde van hen geeft aan daardoor verminderd productief te zijn. Toch bespreekt slechts 12% dit met de manager. De conclusie is helder: hormonale klachten leiden tot presenteïsme en uitval, en zowel mannen als vrouwen moeten zich hierin verdiepen. Vrouwengezondheid is een normaal gespreksonderwerp, en het aanpakken ervan bespaart Nederland bovendien zo'n 9 miljard euro.

Hanneke Takkenberg, Executive Director van het Women's Health Research & Innovation Center van het Erasmus MC, sloot af met een wake-up call. Nederland staat op plek 121 in de mondiale women's health gap-ranking. Vrouwengezondheid vraagt om onderzoeksfinanciering én de vertaling daarvan naar de praktijk. Maak het een structureel thema: verzamel data, analyseer ongelijkheden en introduceer interventies. Een vraag uit het publiek bleef hangen: ik herken mijn eigen klachten niet eens. Is er niet zoiets als een PMO gericht op menstruatie- en overgangsklachten?

Leonard Hofstra, Chief Scientific Officer Smart Health, sloot af met de wetenschappelijke basis. De Interheart-studie uit 2004 toonde aan dat 90% van het risico op een hartinfarct wordt bepaald door beïnvloedbare leefstijlfactoren: niet roken, gezond cholesterol, stressbeperking, goede voeding en voldoende beweging. Maar gezond gedrag is niet vanzelfsprekend; de fysieke én sociale omgeving bepalen in grote mate of iemand stilzit of kiest voor een lunchwandeling. Informeren en motiveren helpen, maar een ondersteunende omgeving is onmisbaar. Omdat iedereen recht heeft op goede gezondheid.

Niet ziek, wel beter is geen eenmalig event. Het is een beweging. We kijken uit naar de volgende editie, en naar iedereen die zich aansluit. Want hoe meer organisaties meedoen, hoe groter de impact.